قیمت لوازم خانگی چالش‌ها و تغییرات از دهه 70 تا امروز

لوازم خانگی یکی از ارکان مهم زندگی شهری می باشد. یخچال، ماشین لباسشویی، تلویزیون، اجاق گاز، وسایل سرمایشی – گرمایشی، تجهیزات آشپزخانه و… علاوه بر اینکه کیفیت زندگی ما را ارتقا داده اند به بخش مهمی از سرمایه خانوار نیز تبدیل شده اند.

ماهیت لوازم خانگی در شاخص‌های کیفیت، تکنولوژی وفناوری همچنین در شاخص مهم قیمت از دهه هفتاد تا کنون با تغییراتی اساسی مواجه شده است. هزینه‌های تعمیر، سرویس و نگهداری نیز در این سه دهه از بعد کمی و کیفی تغییرات مهمی را شاهد بوده.

بررسی جهش قیمت‌ها و تغییرات هزینه تعمیر، سرویس و نگهداری لوازم خانگی، از دهه هفتاد تاکنون موضوع مورد بحث در این مقاله می باشد. این امر با تکیه بر تجارب، دانسته‌ها و بایگانی اطلاعات کارشناسان پلتفرم تخصصی کارشناسی و تعمیرات لوازم خانگی، آی پی امداد، صورت پذیرفته است.

بررسی بازارهای داخلی و خارجی لوازم خانگی از دهه هفتاد تاکنون

برای بررسی بهتر، تولیدات و بازارهای داخلی از یک سو و واردات کالا از سویی دیگر، سه دهه اخیر را به تفکیک مورد بررسی قرار می دهیم.

1. بررسی بازارهای داخلی و خارجی در دهه هفتاد (از سال 1370 تا 1379)

این بازه زمانی را می‌توان دوران گذار و واردات محدود نام نهاد. در این دهه لوازم خانگی ترکیبی از برندهای نوظهور داخلی و برندهای وارداتی (عمدتا اروپایی و ژاپنی) بودند.

در این دهه اقتصاد بر پایه تولیدات سنتی با تکنولوژی پایین استواربود که قیمت تمام شده را پایین نگه می داشت. بنابراین شاخص قیمت‌ها نسبت به سطح درآمد مردم معادله‌ای معقول داشت. اما کماکان بین قیمت برندهای داخلی و خارجی تفاوتی چشمگیر وجود داشت.

این دوره را می توان شروع رشد صنایع داخلی پس از انقلاب به حساب آورد. وضع قوانین گمرکی و محدودیت واردات نیزبا هدف کمک به صنایع داخلی در این دوره به آرامی شکل گرفت. نرخ ارز نیز دارای نوسان بود اما شوک‌های بزرگ فعلی را نداشت.

2. حال و هوای بازارهای خارجی و داخلی لوازم در دهه هشتاد (از سال 1380 تا 1389)

دهه هشتاد دهه رشد و جهش تولیدات داخلی و همزمان ورود تکنولوژی های جدید به بازار بود. در دهه هشتاد کالاهای چینی و بازارهای مشترک آسیایی به جهان و از جمله کشور ایران سرازیر شدند.

• صنایع پایه(فولاد و پتروشیمی) نیزدر این دهه در حال توسعه بود و مواد اولیه با قیمتی مناسب به دست تولید کنندگان می رسید.
• گسترش تولیدات داخلی، واردات زیاد و ثبات نسبی نرخ ارز موجب متعادل شدن و در نهایت کاهش قیمت‌ها در این دهه شد.
• به این ترتیب این کالاها از جنبه لاکچری بودن خارج شده و رفته رفته لوازم خانگی به کالایی عمومی و قابل دسترس تبدیل شدند.

می‌توان گفت سهم بالای تولید داخلی، حضور محدود برندهای خارجی، تکنولوژی ساده و مکانیکی، تعمیرپذیری بالا و عدم وابستگی صنعت به بردهای الکترونیکی پیچیده از ویژگی‌های تولیدات داخلی از جمله لوازم خانگی در دهه‌های 70 و 80 بود.

3. دهه نود و سرنوشت بازارهای داخلی و خارجی لوازم خانگی (از سال 1390تا 1405)

تورم افسار گسیخته و شوک‌های ناگهانی بازار از ابتدای دهه نود تا امروز روند قیمت‌ها را با جهش‌های ناگهانی مواجه نموده است. تحریم و نوسانات ارزی نیز موجب ایجاد تلاطم در بازار لوازم خانگی بودند.

بسیاری از قطعات مانند بردهای حساس الکترونیک، موتور، انواع کمپرسورو حسگرها از جمله قطعات وارداتی بودند. هر نوسان در قیمت دلار قیمت لوازم خانگی را متاثر می نمود.

از سویی دیگر افزایش هزینه‌های انرژی، حمل و نقل، دستمزد کارگران در سایه تورم لجام گسیخته تولید کنندگان را ناچار به افزایش قیمت های پی در پی نمود.

از بین رفتن صنایع مادر، کاهش صادرات، تغییر در ساختار تقاضا به دلایل متعدد مانند ترس از کاهش ارزش پول و ذخیره ارزش نیز باعث فشار بر بازار و در نهایت افزایش قیمت کالاها از جمله لوازم خانگی شد.

حذف گسترده برندهای خارجی رسمی، رشد برندهای مونتاژی و داخلی، ورود پررنگ تکنولوژی دیجیتال و هوشمند مانند بردهای الکترونیکی پیشرفته و وابستگی صنایع داخلی به قطعات وارداتی از ویژگی‌های بازارها در دهه نود تاکنون می باشند.

4. دلایل جهش قیمت لوازم خانگی از دهه هفتاد

ماهیت لوازم خانگی از دهه هفتاد تا کنون  شاهد یک تغییر پارادایم از” کالای لوکس و کمیاب” به “کالای ضروری و گران” می باشد. به این معنی که درنگاه جامعه و خانوار دیگر لوازم خانگی مانند ماشین لباسشویی، یک کالای لوکس به حساب نمی آید! بلکه یک وسیله لازم و کاملاً ضروری است.

اگرچه ارائه آمار دقیق و پیوسته از نرخ فروش لوازم خانگی در طول سه دهه اخیر به دلیل نبود شاخص‌های یکپارچه دشوار است، اما بررسی قیمت لوازم خانگی از دهه 1370 تا کنون نمایان گرروندی کاملا صعودی است. جهش قیمت لوازم خانگی دلایل ساختاری دارد.

اقتصاد ایران در طی سه دهه اخیر با تورم انباشته روبه رو بوده است. کاهش ارزش پول، افزایش نقدینگی و تورم مزمن، قیمت کالاهای بادوام را چندین برابر کرده است.

از سویی دیگردر دهه 70 بسیاری از قطعات مورد نیاز دستگاه‌ها در داخل کشورتولید می شدند. از اواسط دهه هشتاد قطعاتی مانند کمپرسور، برد الکترونیکی، قطعات پلیمری و … وارداتی شدند. واردات وابسته به ارز است لذا کوچکترین نوسان در قیمت ارز قیمت نهایی کالا را دستخوش تغییر می کرد.

دهه نود فصل خروج شرکت‌های لوازم برقی از ایران بود. در این دهه برندهای خارجی یکی پس از دیگری بازارایران را ترک کردند. کاهش رقابت نیز موجب افزایش قیمت و همچنین افت کیفیت نسبی در کالاها گردید.

5. هزینه تعمیرات و چالش های آن از دهه 70 تاکنون

هزینه تعمیرات نیز پیرو تورم فزاینده از دهه 70 تا امروز روندی صعودی داشته است. در دهه هفتاد قطعات لوازم خانگی ساده و مکانیکی بودند. امکان تعمیر قطعه به جای تعویض وجود داشت و عموما این کار را تعمیرکاران محلی به خوبی انجام می دادند.

در گذشته قطعات مکانیکی کالاهایی بادوام بودند. به همین دلیل عمر دستگاه‌ها بین 15 تا 25 سال و گاهی بیشتر طول می کشید.

امروزه برخلاف گذشته تعمیر به شکل سنتی وجود ندارد. زمانی که از تعمیر صحبت می شود اغلب منظور یک فرآیند کارشناسی است که منجر به تعویض قطعه می شود.

لوازم خانگی در دهه 70 و 80 دارای بدنه فلزی ضخیم، موتورهای سنگین و مقاوم و قطعات قابل تعمیر بودند. از اواسط دهه 80 به بعد ماهیت کالاها تغییر کرد.

لوازم امروزی دارای طراحی زیباتر، مصرف انرژی کمتر و امکانات هوشمند هستند. اما به دلیل وجود قطعات حساس الکترونیکی بسیار حساس تر، کم دوام تر و آسیب پذیر تر از قبل می باشند. قطعات هوشمند مانند بردهای الکترونیکی در مقابل ضربه و نوسانات برقی  بسیار حساس هستند.

عمر متوسط کالاها و لوازم خانگی از نیمه دهه 80 تاکنون بین 7 تا 12 سال می باشد که نسبت به کالاهای دهه 70 می توان گفت کالاهای امروزی بسیار کم دوام تر هستند. به این ترتیب سبک تعمیر، نگهداری و سرویس لوازم خانگی امروزه تغییر ماهیت داده است.

تعمیرات امروزه  به نمایندگی‌ها وابسته شده‌اند. هزینه تعمیر نسبت به گذشته رشد بیشتری دارد. در بخش نگهداری هم مصرف کننده با افزایش هزینه نگهداری مواجه است. در گذشته تعمیر یک گزینه منطقی و عادی بود اما امروزه گاهی تعمیر صرفه اقتصادی ندارد.

به این ترتیب فرآیند تعویض قطعات یا خرید کالای جایگزین در مواردی می تواند مقرون به صرفه تر باشد.

تعمیر لوازم خانگی یا تعویض؟

مقایسه لوازم خانگی از دهه 70 تا کنون نشان می دهد هزینه تعمیرات به شدت افزایش یافته است. فناوری پیشرفته تر شده اما دوام کاهش یافته است. ساختار بازار از تولید داخلی مقاوم به مونتاژ وابسته تغییر کرده است.

امروزه مصرف کننده از امکانات هوشمند و مصرف انرژی کمتر بهره مند است اما در کنارآن با افزایش هزینه‌های خرید و نگهداری از یک سو و کاهش عمر مفید دستگاه از سویی دیگر مواجه شده است.

لوازم خانگی از یک سرمایه بلند مدت خانوار به یک کالای گران قیمت و کم دوام با چرخه تعویض کوتاه تر تبدیل شده. تمامی این تغییرات ریشه در تحولات اقتصادی، ارزی و ساختار تولید کشور دارد.

آیا تعویض لوازم خانگی یا قطعات آن صرفه اقتصادی دارد؟

بگذارید با مثال به شما توضیح دهیم:

اگر در سال 1370 یخچال فریزر با قیمتی بین 200 تا 350 هزارتومان خریداری می‌شد، هزینه تعمیر آن به طور معمول کمتر از 20 % قیمت کل دستگاه بود. اما امروزه چنین نیست ممکن است هزینه تعمیر دستگاه به 30 تا 50 درصد قیمت دستگاه برسد.

در مقایسه‌ای دیگر می توان جهش قیمت‌ها را بیشتر لمس کرد. رشد قیمت به گونه ای بوده است که قیمت کل دستگاه در دهه هفتاد، امروزه با قیمت یک قطعه کوچک در دستگاه برابری می کند!

به طور مثال قیمت یک یخچال در سال 1375 درحدود 250 هزارتومان بوده است. امروز هزینه تعویض کمپرسور همان یخچال در سال 1405 در حدود ده میلیون تومان است. به عبارتی هزینه‌ی تعمیر اساسی امروز بیش از 30 برابر قیمت کل دستگاه در دهه هفتاد است. این مقایسه نشان می دهد که تعمیر دیگر یک گزینه کم هزینه مانند گذشته نیست.

درچنین شرایطی تنها کاری که می تواند به شما کمک کند که میان تعمیر یا تعویض لوازم خانگی خود مردد نمانید کمک گرفتن از کارشناسان خبره و کارآمد است.

تنها یک کارشناس حرفه‌ای می تواند به شما کمک کند اقتصادی ترین و مقرون به صرفه ترین تصمیم را در شرایط تورمی بگیرید. همیشه گفته ایم آی پی امداد، پلتفرم تخصصی تعمیرات در استان تهران و البرز از دهه ۷۰ تا کنون در کنار شما بوده، هست و خواهد بود.

برای اخذ هرگونه مشاوره با ما در سایت و پلتفرم درخواست خود را ثبت کنید. ما همواره در کنارتان هستیم.